September 28, 2022

ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಹಕ್ಕು ( Rights to Freedom )

fundamental rights, constitution of india, rights to freedom, right against exploitation, right to constitutional remedies

fundamental rights, constitution of india, rights to freedom, right against exploitation, right to constitutional remedies

19 , 20 ನೇ ವಿಧಿ , 21 ನೇ ವಿಧಿ , 213 , 22 ನೇ ವಿಧಿಗಳು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ .

ವಿಧಿ , 19. ವಾಕ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮುಂತಾದವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಲವು ಹಕ್ಕುಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ,

19 ನೇ ವಿಧಿಯು 6 ವಿಧದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಒದಗಿಸಿದೆ . ಮೂಲ ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಏಳು ವಿಧದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವಿದ್ದವು . ಆದರೆ 1978 ರ 44 ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿಯಲ್ಲಿ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದುವ , ಮಾರುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಮೂಲಭೂತ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದಿಂದ ತೆಗೆದು ಹಾಕಲಾಯಿತು . 19 ನೇ ವಿಧಿಯು ಮಹತ್ವದ ವಿಧಿ ಆಗಿದ್ದು , ಇವು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಏಕತೆ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯ ಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿದ್ದು , ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ .

ಇವು ಸಂವಿಧಾನದ ಜೀವ ಮತ್ತು ಆತ್ಮವಾಗಿವೆ ಎಂದು ಅನೇಕ ತಜ್ಞರ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಾಗಿದೆ .

ಎ ) ವಾಕ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಮತ್ತು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ

19 ( ಎ ) ವಿಧಿ ಅನ್ವಯ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನಾಗರೀಕನು ತನ್ನ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಬರವಣಿಗೆ ಮೂಲಕ , ಮೌಖಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಮುದ್ರಣದ ಮೂಲಕ , ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ , ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶವಿದೆ . ಭಾರತದ ಸುಪ್ರೀಂಕೋರ್ಟ್ ವಾಕ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಈ ಕೆಳಕಂಡಂತೆ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಗೊಳಿಸಬಹುದೆಂದು ಹೇಳಿದೆ .

1 ) ತನ್ನ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಇತರರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಅವಕಾಶವಿದೆ .

2 ) ಮಾಧ್ಯಮದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ನೀಡಿದೆ .

3 ) ವಾಣಿಜ್ಯ ಜಾಹಿರಾತನ್ನು ನೀಡಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿದೆ

4 ) ಸಂಘಟನೆ ಅಥವಾ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷವು ಮುಷ್ಕರವನ್ನು ಹೊಡಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿದೆ .

5 ) ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಸರ್ಕಾರವು ನಿರ್ಬಂಧ ಬರುವಂತಿಲ್ಲ .

6 ) ಸರ್ಕಾರದ ಕಾರ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಯುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಬಿ ) ಶಾಂತಿಯಿಂದ & ನಿರಾಯುಧರಾಗಿ ಸಭೆ ಸೇರುವ

ಬಿ ) ಶಾಂತಿಯಿಂದ & ನಿರಾಯುಧರಾಗಿ ಸಭೆ ಸೇರುವ 

19(ಬಿ )ವಿಧಿ ಅನ್ವಯ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನಾಗರೀಕನು ಕೂಡ ಆಯುಧಗಳಿಲ್ಲದೆ ಶಾಂತಿಯುತವಾಗಿ ಸಭೆ ಸೇರುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ . ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಭೆ ನಡೆಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಕೂಡ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾನೆ . ಈ ವಿಧಿಗೆ ರಾಜ್ಯವು ಕೆಲವು ನಿರ್ಬಂಧ ಗಳನ್ನು ಹೇರಿದ್ದು ದೇಶದ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವ ಅಥವಾ ಏಕತೆಗೆ ಧಕ್ಕೆ ಬರುವಂತಹ ಸಭೆ ಸಮಾರಂಭವನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ  144 ನೇ ಕಲಂ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಭೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವುದನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಿದೆ ಐಪಿಸಿಯ ( ಭಾರತ ದಂಡ ಸಂಹಿತೆ ) 141 ನೇ ಕಲಂ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚುಜನರು ಕೆಲವು ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುತ್ತದೆ .

 ಸಿ ) ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಸಂಘ ರಚಿಸುವ

19 ( ಸಿ ) ವಿಧಿ ಅನ್ವಯ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನಾಗರೀಕನು ಕೂಡ ಸಂಘ , ಸಂಸ್ಥೆ , ಒಕ್ಕೂಟಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಅವಕಾಶವಿದೆ . ಈ ವಿಧಿ ಅನ್ವಯ ಸಾರ್ವಭೌಮ ಮತ್ತು ಏಕತೆಗೆ ಧಕ್ಕೆ ಆಗುವಂತಹ ಸಂಘ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವಂತಿಲ್ಲ . ಹಾಗೂ ಕಾನೂನು ರಹಿತವಾದ ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ನಡೆಸುವ ಸಂಘ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ನಿರ್ಬಂಧವನ್ನು ಹೇಳಿದೆ .

ಉದಾ : – ಸಿಮಿ ೩ ಉತ್ಪಾ ಸಂಘಟನೆಗಳು

ಡಿ) ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ , ಅಬಾಧಿತವಾಗಿ ಸುರ್ವತ್ರ ಸಂಚಾರ ಮಾಡುವ

19 ವಿಧಿ ಅನ್ವಯ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನಾಗರೀಕನು ಭಾರತದ ಭೂ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಸಂಚರಿಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ನೀಡಿದೆ.ಸಂಚಾರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದಲ್ಲಿ 2 ವಿಧಗಳಿದ್ದು

1 ) ಅಂತರಿಕ- ಆಂತರಿಕ ಎಂದರೆ ದೇಶದೊಳಗಿನ , ಇದಕ್ಕೆ 19 ನೇ ವಿಧಿಯು ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡುತ್ತದೆ .

2 ) ಬಾಹ್ಯ – ದೇಶದಿಂದ ಹೊರಗೆ ಹೋಗಿ ಮತ್ತೆ ಹೊರ ದೇಶದಿಂದ ಮತ್ತೆ ಸ್ವದೇಶಕ್ಕೆ ಬರುವುದು . ಇದಕ್ಕೆ ಸಂವಿಧಾನದ 21 ನೇ ವಿಧಿಯು ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡುತ್ತದೆ .

ನಿರ್ಬಂಧಗಳು :

ಈ ಕೆಳಕಂಡ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಹೇರಿದೆ .

1 ) ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡದ ಹಿತರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಕಾಯಲು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಆ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಭಾಷೆ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಹಾಗೂ ಅವರನ್ನು ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಲು ನಿರ್ಬಂಧ ಹೇರಲಾಗಿದೆ .

2 ) ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಕಾಪಾಡು ಕೆಲವೊಂದು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯವು ನಿರ್ಬಂಧ ಹೇರಿದೆ

ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನಿರ್ಬಂಧ : –

ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ವೇಶೈಯರ ಸಂಚಾರವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ನೈತಿಕತೆ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ  ನಿರ್ಬಂದಿಸಿದೆ .

 

ಇ) ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಾಸ ಮಾಡುವ ಮತ್ತು

ನೆಲಸುವ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ

ಭಾರತದ ನಾಗರೀಕನು ಭಾರತದ ಭೂ ಪ್ರದೇಶದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಯಾವುದೇ ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ . ಈ ಮೂಲಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯನ್ನು ಉಂಟು ಮಾಡಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ .

ನಿರ್ಬಂಧಗಳು : –

1 ) ರಾಜ್ಯವು ಎರಡು ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ಹೇರಿದೆ .

2 ) ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ 3 ) ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದ ಹಿತ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ

ಸುಪ್ರೀಂಕೋರ್ಟನ ನಿರ್ಬಂಧಗಳು: –

ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ವೇಶ್ಯಯರ ಹಾಗೂ ವೃತ್ತಿಪರ ಅಪರಾಧಿಗಳ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಬಂಧವನ್ನು ಹೇರಿದೆ .

 ಎಫ್ ) ಇದನ್ನು ಕೈಇಡಲಾಗಿದೆ . –

ಇದು ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದುವ ಹಕ್ಕಾಗಿದ್ದು ಇದನ್ನು 1978 ರ ಸಂವಿಧಾನದ 44 ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ಮೂಲಕ ತೆಗೆದು ಹಾಕಿ 300 ಎ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾನೂನು ಹಕ್ಕನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ .

 ಜಿ ) ಯಾವುದೇ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ನಡೆಸುವ ಅಥವಾ ಕಸುಬನ್ನು ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಅಥವಾ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ನಡೆಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಹೊಂದಿರತಕ್ಕುದು .

19 ವಿಧಿ ಅನ್ವಯ ಭಾರತದ ನಾಗರೀಕನು ತನ್ನ ಜೀವನ ನಡೆಸಲು ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು , ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಮಾಡಲು ಸ್ವತಂತ್ರನಾಗಿದ್ದಾನೆ .

ನಿರ್ಬಂಧಗಳು : –

ರಾಜ್ಯವು ಈ ಕೆಳಕಂಡ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ಹೇರಿದೆ .

1 ) ಕೆಲವು ವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲು ನಿರ್ಬಂಧವನ್ನು ಹೇರಿದೆ .

2 ) ಅನೈತಿಕ ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳನ್ನು ಅಥವಾ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಬಳಕೆ ಮಾಡುವ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಿದೆ .

3 ) ಅಪಾಯಕಾರಿ ಔಷಧಗಳು ಹಾಗೂ ಮಾಧಕ ವಸ್ತುಗಳ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡುವುದನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಿದೆ . ಅವುಗಳ ಮೇಲೆ ಪರವಾನಿಗೆಯನ್ನು ಕಡಿತಗೊಳಿಸಿದೆ .

ವಿಧಿ 20. ಅಪರಾಧಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಪರಾಧಿಯೆಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸುವ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲ ಸಂರಕ್ಷಣೆ

ಅಪರಾಧಿಗೂ ಕೂಡ ಕೆಲವು ನೀಡಿದ್ದು ಅವರಿಗೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಒದಗಿಸಿದೆ . ಮಾಡಿದನೆಂದು ಕೃತ್ಯವನ್ನು

ಅಪರಾಧ ಆರೋಪಿಸಲಾಗಿರುವ ಆರೋಪಿಯನ್ನು ಅಪರಾಧಿಯೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸುವವರೆಗೆ ಅಪರಾಧಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸತಕ್ಕದಲ್ಲ , ಹಾಗೂ ಅಪರಾಧವು ನಡೆದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ವಿಧಿಸಬೇಕೆ ಹೊರತು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ವಿಧಿಸಬಾರದು ಎಂದು ಸಂವಿಧಾನದ 20 ( 1 ) ನೇ ವಿಧಿ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ .

ಯಾವುದೇ ಅಪರಾಧಿಗೆ ಒಂದು ಅಪರಾಧಕ್ಕೆ ಒಂದು ಸಲ ಮಾತ್ರ ಶಿಕ್ಷಿಸಬಹುದೇ ಹೊರತು ಹೆಚ್ಚು ಬಾರಿ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ . ಶಿಕ್ಷಿಸಬಾರದು ಎಂದು ಸಂವಿಧಾನದ 20 ( 2 ) ನೇ ವಿಧಿ ಯಾವುದೇ ಅಪರಾಧಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಆರೋಪಿಯನ್ನು ಸಂವಿಧಾನದ ತನ್ನ ವಿರುದ್ಧವೇ ಸಾಕ್ಷಿ ಹೇಳುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಬಾರದೆಂದು 20 ( 3 ) ನೇ ವಿಧಿ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ .

 

ಜೀವಿಸುವ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಹಕ್ಕು ( Protection of Life and Personal Liberty )

ವಿಧಿ . 21. ಜೀವ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಈ ವಿಧಿ ಅನ್ವಯ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನಾಗರೀಕನಿಗೂ ಜೀವಿಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ . ಕಾನೂನಿನ ಮೂಲಕ ರೂಪಿಸಿರುವ ನಿಯಮಗಳ ಸಂದರ್ಭಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಜೀವವನ್ನು ಅಥವಾ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಕಸಿದು ಕೊಳ್ಳುವಂತಿಲ್ಲ . ಇದನ್ನು ಭಾರತದ ಪೌರನಿಗೆ ಹಾಗೂ ಪೌರನಲ್ಲದವನಿಗೂ ಕೊಡ ಒದಗಿಸಿದೆ . ಇದೊಂದು ವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವಾಗಿದೆ . ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಂವಿಧಾನದ 21 ನೇ ವಿಧಿಯನ್ನು ಮೊಟಕುಗೊಳಿಸುವಂತಿಲ್ಲ . ಈ ಹಕ್ಕು ಭಾರತದ ನಾಗರೀಕರಿಗೆ & ನಾಗರೀಕರಲ್ಲದವರಿಗೆ ಒದಗಿಸುವಂತಹ ಹಕ್ಕಾಗಿದೆ .

ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಮನೇಕಾ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ 21 ನೇ ವಿಧಿಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಅನೇಕ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಸೂಚಿಸಿದೆ .

ಅವುಗಳೆಂದರೆ :

1 ) ಮಾನವನ ಘನತೆ

2 ) ಮಾನವನಿಗೆ ಉತ್ತಮವಾದ ಪರಿಸರ ಒದಗಿಸುವುದು .

3 ) ಜೀವನೋಪಾಯ ಹಕ್ಕು

4 ) ವಸತಿ ಹಕ್ಕು

5 ) ಆರೋಗ್ಯದ ಹಕ್ಕು

6 ) ಉಚಿತ ಕಾನೂನಿನ ನೆರವು

7 ) ತ್ವಂತ ವಿಚಾರಣೆ

8 ) ಸಂಕೋಲೆಯ ವಿರುದ್ಧದ ಹಕ್ಕು

9 ) ಮಾಹಿತಿ ಹಕ್ಕು

10 ) ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಹಕ್ಕು

Leave a Reply

Your email address will not be published.