ಷಟ್ಟದಿ

shatpadi in kannada,bhamini shatpadi in kannada,vardhaka shatpadi examples in kannada,shatpadi kannada grammar,ಷಟ್ಟದಿ,kannada gramar

shatpadi in kannada,bhamini shatpadi in kannada,vardhaka shatpadi examples in kannada,shatpadi kannada grammar,ಷಟ್ಟದಿ,kannada gramar

 

ಷಟ್ಟದಿಯ ಇತಿಹಾಸ

ಷಟ್ಟದಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲು ಕಾಣಬರುವುದು ಚಂದ್ರರಾಜನ ‘ ಮದನ ತಿಲಕದಲ್ಲಿ ” ( ಕಾಲ 11 ನೇ ಶತಮಾನ ) ಅನಂತರ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಷಟ್ಟದಿ ಕಾಣಬರುತ್ತದೆ . ಉದಾ : ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಶಾಸನ , ಚಡಚಣ ಶಾಸನ , ಅಮ್ಮಿನಭಾವಿ ಶಾಸನ , ಗಂಗಾಪುರ ಶಾಸನ , ಇತ್ಯಾದಿ . ಷಟ್ಟದಿಯು ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಷಯ ಜಾತಿಯ ಛಂದಸ್ಸು ಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದದ್ದು . ಇದರ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಮೊದಲು ನಾಗವರ್ಮನು ಗ್ರಂಥವಾದ ಛಂದೋಬುದಿ ಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ . ಇವನಲ್ಲದೆ ಜಯಕೀರ್ತಿ , ಶಾರ್ಙ್ಗದೇವ ಮೊದಲಾದವರು ಷಟ್ನದಿಯ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ . ಷಟ್ನದಿಯ ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಇದ್ದದ್ದು ಒಂದೇ ಒಂದು . ಅಂಶಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ರಚನೆಯಾದಂಥದ್ದು . ಅಂಶ ಷಟ್ಟದಿ : – ಇದರಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 6 ಚರಣಗಳಿ ರುತ್ತವೆ . ಪೂರ್ವಾಧದಂತೆಯೇ ಉತ್ತಾರಾರ್ಧವೂ ಇರುತ್ತವೆ . ಮೊದಲ ಅರ್ಧದ ಚರಣಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಂದ ಕ್ರಮವಾಗಿ 6 ಚರಣಗಳು ಇದ್ದು 3 ನೇ ಚರಣದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ರುದ್ರ ಗಣವೂ ಸೇರಿ ಒಟ್ಟು ಏಳು ಗಣಗಳಿರುತ್ತವೆ.ಇದೇ ನಿಯಮ ಉಳಿದ ಅರ್ಧಪದ್ಯಕ್ಕೂ ಅನ್ವಯವಾಗುತ್ತದೆ

ಅಂಶಗಣಾನ್ವಿತವಾದ ಮೂಲ ಷಟ್ಟದಿ 12 ನೇಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರಾಗಣಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿತವಾದುದೇ ಅಲ್ಲದೆ ಆರು ಷಟ್ಟದಿಗಳಾಗಿ ಕವಲೊಡೆಯಿತು . ಈ ಆರು ಷಟ್ನದಿಗಳ ಲ್ಲದೆ ರಾಘವಾಂಕನು ತನ್ನ ‘ ವೀರೇಶ ಚರಿತೆ’ಯಲ್ಲಿ ‘ ಉದ್ದಂಡ ಷಟ್ಟದಿ’ಯೊಂದನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದಾನೆ . ಆರು ಷಟ್ಟದಿಗಳೆಂದರೆ : 1 ) ಶರ ಷಟ್ಟದಿ 2 ) ಕುಸುಮ ಷಟ್ಟದಿ 3 ) ಭೋಗ ಷಟ್ಟದಿ 4 ) ಭಾಮಿನೀ ಷಟ್ನದಿ 5 ) ಪರಿವರ್ಧಿನಿ ಷಟ್ಟದಿ 6 ) ವಾರ್ಧಕ ಷಟ್ಟದಿ

ಶರ ಷಟ್ಟದಿ

ಆರು ಸಾಲುಗಳುಳ್ಳ ಪದ್ಯವಾಗಿದ್ದು , ಒಂದು , ಎರಡು ನಾಲ್ಕು ಐದನೆಯ ರೀತಿಯಾಗಿದ್ದು , ಒಂದೇ ಅವೆಲ್ಲಾ ನಾಲ್ಕು ಮಾತ್ರೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುವ ಎರಡೆರಡು ಗಣಗಳು ಪ್ರತಿ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿಯೂ ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ . ಉಳಿದ 3 ಹಾಗೂ 6 ನೇ ಚರಣಗಳು ಒಂದೇ ರೀತಿಯಾಗಿದ್ದು , ಪ್ರತಿ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಮಾತ್ರೆಯ 3 ಗಣಗಳು ಹಾಗೂ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಗುರು ಬರುತ್ತದೆ .

ಉದಾ : –

ಕೇಶದ ವಿಧ ವಿಧ 4 : 4

ಪಾಶದ ಹರಿದುವಿ 4 : 4

ಲಾಸದಿ ಸತ್ಯವ ತಿಳಿವನ ವೇ 4 : 4 : 4 :

ಕುಸುಮ ಷಟ್ಟದಿ

6 ಸಾಲುಗಳುಳ್ಳ ಪದ್ಯವಾಗಿದ್ದು , 1 , 2 & 4 , 5 ನೇ ಸಾಲು ಗಳಲ್ಲಿ 5 ಮಾತ್ರೆಯ ಎರಡೆರಡು ಗಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತವೆ . 3 & 6 ನೇ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಐದೈದು ಮಾತ್ರೆಯ ಮೂರು ಗಣಗಳಿಂದ ಹಾಗೂ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿಒಂದು ಗುರುವಿನಿಂದ ಕೂಡಿದೆ .

ಉದಾ :

ನಾಡುಮನ ಸಿಜನೊಲವಿ = 5 : 5

ನಾಡು ವೆಡೆ ಸಂತತಂ = 5 : 5

ಬೀಡು ರತಿ ಪತಿಗೆ ಸತ ತ ನಿಧಾನ ವು = 5 : 5 : 5 :

ಭೋಗ ಷಟ್ಟದಿ

1 , 2 & 4 , 5 ನೇ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ 3 ಮಾತ್ರೆಯ ನಾಲ್ಕು ನಾಲ್ಕು ಗಣಗಳೂ , 3 , 6 ನೇಯ ಚರಣಗಳಲ್ಲಿ 3 ಮಾತ್ರೆಯ ಆರು ಆರು ಗಣಗಳೂ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಗುರು ಬಂದಿರುತ್ತದೆ .

ಉದಾ :

ಪುರದ ರಾಜ ಸತ್ತ ನವಗೆ = 3 : 3 : 3 : 3

ವರ ಕು ಮಾರ ರಿಲ ದಿರಲು = 3 : 3 : 3 : 3

ಕರಿಯ ಕೈಗೆ ಕುಸುಮ ಮಾಲೆ ಯಿತ್ತು ಮುರದೊಳು = 3 : 3 : 3 : 3 : 3 : 3 :

 ಪರಿವರ್ಧಿನಿ ಷಟ್ಟದಿ

1 , 2 & 4 , 5 ನೇ ಚರಣಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ನಾಲ್ಕುಯ ಮಾತ್ರೆಯ ನಾಲ್ಕು ಗಣಗಳು , ಮೂರು & 6 ನೇಯಚರಣಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು , ನಾಲ್ಕು ಮಾತ್ರೆಯ ಆರು ಗಣಗಳು ಒಂದು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಗುರು ಉಳಿಯುತ್ತದೆ .

ಉದಾ :

ಸರಸರ ಸಂತಪ ಣೆಯ ಮನೆ ಸುಗ್ಗಿಯ = 4 : 4 : 4 : 4

ಮೊರವಾ ಗರ ಭೂ ವಾಲಯ ವಪ್ಪಂ = 4 : 4 : 4 : 4

ತಿರೆ ಪೇ ಅದನಮ್ ರುಕವನು ದೇಪಮ ಹೀಪತಿ ಕನ್ನಡಿ ಸಿ = 4 4 : 4 : 4 : 4 : 4 :

ಭಾಮಿನಿ ಷಟ್ಟದಿ

1 , 2 & 4 , 5 ನೇಯ ಚರಣಗಳಲ್ಲಿ 3 , 4 , ಮಾತ್ರೆಯಂತೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ನಾಲ್ಕು , ನಾಲ್ಕು ಗಣಗಳಿವೆ . 3 , 6 ನೆಯ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ 3 , 4 ಮಾತ್ರೆಗಳಂತೆ 6 ಗಣಗಳೂ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದೊಂದು ಗುರು ಬರುತ್ತದೆ .

ಉದಾ : –

ಕೇಳು ಜನಮೇ ಜಯ ಧರಿತ್ರೀ = 3 : 4 , 3 : 4

ವಾಲ ಕಾರವ ನೃಪನ ತಂದು ಕೃ = 3 : 4 , 3 : 4

ಪಾಳುವಿನ ಚರಣಾಗ್ರದಲ್ಲಿ  ಕೆಡಹಿದನು ಕಲಿ ಪಾರ್ಥ = 3 : 4 : 3 : 4 : 3 : 4 :

 ವಾರ್ಧಕ ಷಟ್ಟದಿ

1 , 2 & 4 , 5 ನೆಯ ಚರಣಗಳಲ್ಲಿ ಐದೈದು ಮಾತ್ರೆಯ ನಾಲ್ಕು ಗಣಗಳು ಬರುತ್ತವೆ . 3 , 6 ನೆಯ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಐದೈದು ಮಾತ್ರೆಯ 6 ಗಣಗಳು ಬಂದು , ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ 1 ಗುರುವೂ ಬ ೦ ದಿದೆ .

ಉದಾ :

ಎಡೆಲಾಯ್ಡು ಒಂದ ತ ಪಂ ಹಿಡಿದು ಸಾಧಿಸದೆ = 5 : 5 : 5 : 5

ಕಡೆತನಕ ಬಂದಲೇ ಸಿಂಗೆತಲೆ ದೂಗತಲೆ = 5 : 5 : 5 : 5

ಯೊಡೆವುದೇ ಜೀನೆಯರಿ ಯದ ನೀರ ಸರಸೇಕೆ ಮುಟ್ಟಿಸಿದ ನಬುಜವಭ ನು = 5 : 5 : 5 : 5 : 5 : 5 :

ಉದ್ದಂಡ ಷಟ್ಟದಿ

ಈ ಷಟ್ಟದಿಯಲ್ಲಿ ಆರು ಸಾಲುಗಳಿದ್ದು , ಒಂದು ಎರಡು & ನಾಲ್ಕು , 5 ನೇ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಮಾತ್ರೆಯ ಐದು ಗಣಗಳು ಹಾಗೂ 3 & 6 ನೇ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ 4 ಮಾತ್ರೆಯ 6 ಗಣ ಕಂಡು ” ಬರುತ್ತದೆ . ರಾಘವಾಂಕನ ವಿರೇಶ ಚರಿತೆಯಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬಹುದು . ಈ ಷಟ್ನದಿಯನ್ನು ಪ್ರಥಮವಾಗಿ ಬಳಸಿದ ಕವಿ ರಾಘವಾಂಕ ಹಾಗೂ ಇವನೇ ಈ ಷಟ್ಟದಿಗೆ ಅಂತ್ಯವಾಗಿದ್ದಾನೆ .

ಉದಾ :

ಪರಿಣಾಮದ ಕಣಿ ಶಾಂತಿಯ ನಿಧಿ ಭಕ್ತಿಯ ಸಾ = 4 : 4 : 4 : 4 : 4

ಗರಮೇ ಕೋನಿಷ್ಠೆಯ ಹರಸತಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ = 4 : 4 : 4 : 4 : 4

ತರು ನೀತಿಯ ಕಡಲುದಯಾಗಾರಂ ಪುಣ್ಯದ ಪರಿಜಂ ಸತ್ಯದಸದರಾ = 4 : 4 : 4 : 4 : 4 : 4 : 4 : 4

ತಲ ಷಟ್ಟದಿ

ಪ್ರತಿ ಚರಣದಲ್ಲಿ 3 ಮಾತ್ರೆಯ 2 ಗಣಗಳು * ಪ್ರತಿ ಹಿರಿಯ ಚರಣದಲ್ಲಿ 3 ಮಾತ್ರೆಯ 3 ಗಣಗಳು ಮತ್ತು ಕೊನೆಗೊಂದು ಗುರು ಬರುತ್ತದೆ . ಇದು ಹೊಸಗನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗಿದೆ

ಉದಾ :

ನನ್ನಹರಣ = 3 : 3

ನಿನಗೆ ಶರಣ = 3 : 3

ಸಕಲ ಕಾರ್ಯಕಾರಣ = 3 : 3 : 3 :

 ಜಲ ಷಟ್ಟದಿ

ಪ್ರತಿ ಕಿರಿ ಚರಣದಲ್ಲಿ 3 ಮಾತ್ರೆಯ ಗಣದ ಮುಂದೆ 4 ಮಾತ್ರೆಯ ಗಣ . ಪ್ರತಿ ಹಿರಿಯ ಚರಣದಲ್ಲಿ 3 ಮಾತ್ರೆಯ ಗಣದ ಮುಂದೆ 4 ಮಾತ್ರೆಯ ಗಣ , ಮತ್ತೊಂದು 3 ಮಾತ್ರೆಯ ಗಣ ಮೇಲೊಂದು ಗುರು ಬರುತ್ತದೆ .

ಉದಾ :

ದೋಣಿ ಸಾಗಲಿ = 3 : 4

ಮುಂದೆ ಹೋಗಲಿ = 3 : 4

ದೂರ ತೀರವ ಸಾಗಲಿ = 3 : 4 : 3

 

 


0 Comments

Leave a Reply

Avatar placeholder

Your email address will not be published. Required fields are marked *