ತ್ರಿಪದಿ

tripadi in kannada,sarvagnana tripadigalu in kannada,sarvagna tripadi,sarvagna tripadi in kannada,grammar kannada

 

tripadi in kannada,sarvagnana tripadigalu in kannada,sarvagna tripadi,sarvagna tripadi in kannada,grammar kannada

ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ತ್ರಿಪದಿಯ ಬಳಕೆ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ . ಡಾ.ಎ.ವೆಂಕಟಸುಬ್ಬಯ್ಯರವರು ಜೋಗಿಮಾರ ಗುಹೆಯ ಶಿಲಾಲೇಖನದ ಮೂರು ಪ್ರಾಕೃತ ಪದ್ಯವನ್ನು ಅಂಶಗಣ ಚರಣಗಳ ತ್ರಿಪದಿಯಾಗಿ ಭಾವಿಸಿರುವುದರಿಂದ ಇದೇ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನ ತ್ರಿಪದಿಯೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ . ಸುಮಾರು 700 ರಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿರುವ ಬಾದಾಮಿ ಶಾಸನವೇ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನ ತ್ರಿಪದಿಯನ್ನೊಳಗೊಂಡಿರುವುದು , ಇದು ಕಪ್ಪೆ ಆರಭಟ್ಟನನ್ನು ಹೊಗಳುವ ಒಂದು ಶಾಸನ ಇದರಲ್ಲಿ ಮೂರು ತ್ರಿಪದಿಗಳಿವೆ . ಇವು ಅಂಶಗಣ ಘಟಿತವಾದ ತ್ರಿಪದಿಗಳು , ಪಂಪನ ಆದಿಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಎರಡು ತ್ರಿಪದಿಗಳು ಕಂಡು ಬರುತ್ತವೆ . ಸೊನ್ನನ ಶಾಂತಿ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿಯೂ ನಾಲ್ಕು ತ್ರಿಪದಿಗಳು ಕಂಡು ಬಂದಿವೆ . ನಾಗವರ್ಮ , ಚಾವುಂಡರಾಯ , ದುರ್ಗಸಿಂಹ , ಶಾಂತಿನಾಥ , ನಾಗಚಂದ್ರ , ಸರ್ವಜ್ಞ ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿ ಮೊದಲಾದವರ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ತ್ರಿಪದಿಗಳನ್ನು ಗುರ್ತಿಸಬಹುದು .

ತ್ರಿಪದಿ ಎಂಬುದು ಮೂರು ಚರಣಗಳುಳ್ಳ ಒಂದು ಪದ್ಯ ಜಾತಿ , ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ದ.ರಾ.ಬೇಂದ್ರರವರು ತ್ರಿಪದಿಯೇ ಕನ್ನಡ ವೃತ್ತಗಳ ಗಾಯತ್ರಿ ಎಂದಿದ್ದಾರೆ . ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಗಾಯಿತ್ರಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ತ್ರಿಪದಿ ಬಹಳ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ ಎಂಬುದು ಇದರ ಅರ್ಥ . ತಿಪದಿಗೆ ತಿವದಿ , ತಿವುಡ , ತಿವುಡ , ಅಪರಿಕಾ ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿವೆ . ತ್ರಿಪದಿಯ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಕುರಿತು ಮೊದಲು ಹೇಳಿದವನು ನಾಗವರ್ಮ ಜಯಕೀರ್ತಿ ಮತ್ತು ಸೋಮೇಶ್ವರ ಈ ಇಬ್ಬರು ನಾಗವರ್ಮನ ಅನಂತರ ಕ್ರಮವಾಗಿ ತ್ರಿಪದಿಯ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಕುರಿತು ಹೇಳಿರುವರು .

ತ್ರಿಪದಿಯಲ್ಲಿ ಅದರ ಹೆಸರೇ ತಿಳಿಸುವಂತೆ ಮೂರು ಪಾದಗಳಿರುತ್ತದೆ . ಒಟ್ಟು 11 ಗಣಗಳಿರುತ್ತದೆ . 6 & 11 ನೆಯ ಗಣಗಳು ಬ್ರಹ್ಮ ಗಣಗ ರುತ್ತವೆ . ಉಳಿದ ಗಣಗಳಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣು ಗಣಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ . ಕೆಲವು ಸಲ ವಿಷ್ಣುಗಣಗಳಿಗೆ ಬದಲಾಗಿ ಪರಾಯ ಗಣಗಳು ಬರಬಹುದು . 1. 2 ನೇಯ ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ನಾಲ್ಕು ಗಣಗಳು ಬಂದರೆ 3 ನೆಯ ಚರಣದಲ್ಲಿ ತಿಗಣಗಳು ಬರುತ್ತವೆ . 2 ನೇಯ ಪಾದದ 3 ನೇ ಗಣದಲ್ಲಿ ಯತಿ ಇರುತ್ತದೆ .

ಉದಾ : – ಸಾಧುಗೆ ಸಾಧುಮಾ ಧುರಂಗ ಮಾರ್ಧುಯಾಂ – ವಿವಿಐಐ ವಾಧಿಪ ಕಲಿಗೆ ಕಲಿಯುವ ವಿಪರೀತನ್ – ಎಬ್ರವಿವಿ ಮಾಧವ ನೀತನ್ ಪೆವಿನಲ್ಲ – ಎಬ್ರವಿ ಲಕ್ಷಣಗಳು

  1. ಮೂರು ಸಾಲುಗಳುಳ್ಳ ಪದ್ಯವಾಗಿದ್ದು , ಒಟ್ಟು 11 ಗಣಗಳು ಬರುತ್ತವೆ .
  2. 2 . 6 & 10 ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮಗಣಗಳು ಬರುತ್ತವೆ
  3. 2 ನೇಯ ಪಾದದ ೨ ನೇ ಗಣದಲ್ಲಿ ಯತಿ ಬರುತ್ತದೆ . ತ್ರಿಪದಿಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರ ವಿಚಿತ್ರ , ಚಿತ್ರಲತ ಎಂದು ದೇವ ಬೇರೆ ರೀತಿಗಳಿವೆ .

 

 ಸಾಂಗತ್ಯ

ಸಾಂಗತ್ಯ . ಕನ್ನಡದ ಶುದ್ಧ ಪಂದಸ್ಸು , ಸಾಂಗತ್ಯ ಅಂಶಗ ಗಾತ್ಮಕವಾದ ಬುದ್ಧ ದೇಶೀಯ ಛಂದಸ್ಸು ಗಣ , ಸಂಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ತ್ರಿವರಿ & ಪಟ್ಟದಿ ಎರಡು ಘಟ್ಟಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದು , ಒಂದು ಅಂಶಗಣಾತ್ಮಕವಾದದ್ದು , ಎರಡು ಮಾತ್ರ ಗಣಾತ್ಮಕ ವಾದವು . ಆದರೆ ಸಾಂಗತ್ಯ ಮಾತ್ರ ತ್ರಿಪದಿ , ಪಟ್ಟದಿಗಳಂತೆ ಮಾತ್ರಾ ಗಣಕ್ಕೆ ತಿರುಗದೆ ತನ್ನ ಮೂಲ ಸ್ವರೂಪವಾದ ಅಂಶಗಣಾತ್ಮಕ ರೂಪದಲ್ಲಿಯೇ ಇಂದಿನವರೆಗೂ ಉಳಿದು ಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ . ಇದು ಸಾಂಗತ್ಯದ ವಿಶೇಷ . ಮೊದಲು ಸಾಂಗತ್ಯ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡುದ್ದು ಕ್ರಿ.ಶ .1400 ರಲ್ಲಿದ್ದ ದೇವರಾಜನ ಸೊಬಗಿನ ಸೋನೆ ಎಂಬ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ , ಸಾಂಗತ್ಯದ ಕೃತಿಗಳೆಂದರೆ ರತ್ನಾಕರವರ್ಣಿಯ ಭರತೇಶ ವೈಭವ , ಸಂಚಿಹೊನ್ನಮ್ಮಳ ಹದಿಬದೆಯ ಧರ್ಮ , ಕನಕದಾಸರ ಮೋಹನ ತರಂಗಿಣಿ , ಪದರಸರ ಶೃಂಗಾರ ಕಥೆ  ಇತ್ಯಾದಿಗಳಿವೆ

. ಲಕ್ಷಣ ; ಹೀಗೇ . ಸಾಂಗತ್ಯದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಪಾದಗಳಿರುತ್ತವೆ . ಇದು ಆಂಶಗಣಾನ್ವಿತವಾದದ್ದು , ಮೊದಲ ಮೂರನೆಯ ಚರಣಗಳು ಒಂದು ಸಮವಾಗಿದ್ದರೆ ಎರಡು ಹಾಗೂ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಚರಣಗಳು ಮತ್ತೊಂದು ಸಮವಾಗಿರುತ್ತದೆ . ಅಂದರೆ ಮೊದಲನೆಯ ಮತ್ತು ಮೂರನೆಯ ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ನಾಲ್ಕು ವಿಷ್ಣುಗಳು ಬಂದರೆ , ಎರಡು ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕನೆಯ ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿಎರಡೆರಡು ಎಷ್ಟುಗಳು ಒಂದು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದೊಂದು ಬ್ರಹ್ಮಗಣ ಬರುತ್ತದೆ .

ಉದಾ : – ಉಡಲಿಲ್ಲ ಉಣಲಿಲ್ಲ ಹಿಡಿತಂದು ನಾಕಷ್ಟ = ವಿ ವಿ ವಿ ವಿ ಬಡಸಿದೆ ಪರದೇ ಶದೊಳಗೆ = 2 2 ಬ ಮಡದಿ ಕಂ ದನ ಮಾಳೆ ಮೊಡವಿಯೊ ಳಪಕೀರ್ತಿ ಎಎಐಎ ಪಡೆಯಲಾಳನು ಯಂದ ಭೂಪ = ವಿವಿ ಚಿ

ಕರ್ನಾಟಕ ಭಾಷಾ ವಿಷಯ ಜಾತಿಗಳು

ನಾಗವರ್ಮ ತನ್ನ ಛಂದೋಬುಧಿಯ ಪ್ರಥಮಾಧಿ ಕಾರದಲ್ಲಿ 10 ಅಂಶ ಗಣಾನ್ವಿತವಾದ ಪದ್ಯಜಾತಿಗಳನ್ನು ಹೆಸರಿಸುತ್ತಾನೆ . ಅವುಗಳನ್ನು ಕರ್ಣಾಟಕ ಭಾಷಾ ವಿಷಯ ಜಾತಿಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ . ಅವುಗಳೆಂದರೆ

1 ) ಮದನವತಿ

2 ) ಗೀತಿಕೆ

3 ) ಏಳೆ

4 ) ತ್ರಿಪದಿ

5 ) ಉತ್ಸಾಹ

6 ) ಅಕ್ಕರ

7 ) ಚೌಪದಿ

8 ) ಪಟ್ಟದಿ

9 ) ಅಕ್ಕರಿಕೆ

10 ಛಂದೋವತಂಸ

ಜಯಕೀರ್ತಿ ತನ್ನ ಛಂದೋನುಶಾಸನದಲ್ಲಿ ನಾಗವರ್ಮ ಗುರುತಿಸಿದ ಎಲ್ಲಾ ಪದ್ಯ ಜಾತಿಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ “ ಉತ್ಸಾಹ ” ವೊಂದನ್ನು ಬಿಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ . ಹಾಗಾದರೆ ಜಯಕಿರ್ತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಕರ್ಣಾಟಕ ವಿಷಯ ಜಾತಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 9 ಮಾತ್ರ

ಯತಿ

ಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ಓದುವಾಗ ಕೆಲವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ನಿಲುಗಡೆ ಬರುತ್ತದೆ . ಈ ನಿಲುಗಡೆಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಪರಿಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ . ‘ ಯತಿ ‘ ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ಓದುವಾಗ ಅರ್ಥ ಸೂರ್ತಿ ಕೆಡದಂತೆ ಪದ್ಯಪಾದದ ನಿಯತವಾದ ಒಂದೊಂದೆಡೆಯಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸುವುದು ಹಾಗೆ ನಿಲ್ಲಿಸುವುದು ಪದದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿಯಾದರೆ ಅರ್ಥಸೂರ್ತಿ ಕೆಡುವುದರಿಂದ ಪದದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ನಿಲ್ಲಿಸಬೇಕು . ಯತಿ ಎಂಬ ಶಬ್ದ ಬ ೦ ದಿದೆ . ಸಂಸ್ಕೃತದ ಧಾತುವಿನಿಂದ ಎಂದರೆ ತಡೆ ಅಥವಾ ತಡೆಯುವಿಕೆ , ವಿಶ್ರಾಂತ , ವಿರಾಮ ಎಂದರ್ಥ .

1 ) ಜಯದೇವ – ವಿರೋಮೋಯತಿ ‘

2 ) ಜಯಕೀರ್ತಿ – ‘ ವಾಕ್ ವಿರಾಮ ‘

3 ) ಹೇಮ ಚಂದ್ರ – ‘ ರವೋ ವಿರಾಮೋಯುತಿ ‘

4 ) ಕವಿರಾಜಮಾರ್ಗ ಕಾರ – ‘ ಯತಿಯೆಂಬುದುಸಿರ್ವದಾಣಂ ‘

5 ) ನಾಗವರ್ಮ – ‘ ಯತಿಯೆಂಬುದು ಗಣನಿಯಮ ಪ್ರತೀತಗುಸಿರ್ದಾಣಮಪುದು


0 Comments

Leave a Reply

Avatar placeholder

Your email address will not be published. Required fields are marked *